Eserlere Göre Listeleme

Avrupa tarihi, bir özgürlükler tarihi midir? -Şehirler, neden medeniyetlerin ana yataklarıdır? -Avrupa uygarlığının dünyaya kazandırdıkları ve sorunları nelerdir? -İslâm medeniyeti atlanarak Avrupa tarihi neden anlaşılamaz? -Medeniyetlerin yaratıcı dinamikleri nasıl harekete geçirilebilir? Yaşayan en büyük tarihçilerden William McNeill, bu kitabında, Avrupa tarihinin oluşumuna ilişkin geliştirilen yaklaşımları “yıkıyor” ve alternatif bir Avrupa tarihi okuması öneriyor. McNeill, bu küçük ama önemli çalışmasında, tarihi, “eski çağ”, “orta çağ” ve “yeni çağ” şeklinde tasnif eden ve Avrupa tarihini, özgürlükler tarihi olarak gören ilerlemeci, dolayısıyla Batı-merkezci tarih yaklaşımının anlamsızlığını gösteriyor.

Türkiye Avrupa'ya ilk defa yanaşmıyor. Türkiye Avrupa ile ilk defa bir macera yaşamıyor. Türkiye'nin dokuz yüz yıllık tarihi Avrupa ile beraberdir; bunu kimse unutmasın. Bugün, Türkiye'de Avrupa Birliği denen iktisadî ve siyasî oluşumun kültürel boyutu çok az tartışılmaktadır. Kültür bir hayat tarzını ve geçmiş kuşakların mirasını ifade ettiğine göre, Avrupa ve Türkiye bir uyum içinde midir? Tarihsel geçmiş, hal ve gelecek açısından bu uyum sorununun tartışılması şarttır. Oysa toplumumuzda hem idare edenler, hem de idare edilenler, Avrupa Birliği'ni sadece iktisadî refah, serbest işgücü dolaşımı konuları etrafında ve bir kısım çevreler de insan hakları gibi kurumlar açısından düşünmekte olup; asıl önemli sorunun tartışılmasından herkes kaçınmakta, belki de hoşlanmamaktadır. Alman ülkesinden Kohl diye bir başbakan, "Biz bunları ne biliriz?" diyor. 18. yüzyılın sonunda, bunu hiç çekinmeden söylerim, bizimkinden edebî bakımdan daha kaliteli bir Kur'an çevirisi yapılmış bir ülkede bunu söylüyor! Haberi yok o mirastan, o büyük oryantalist mirastan; yani biz de onları tanımıyoruz, onlar da bizi tanımıyorlar, tanımamakta ısrar ediyorlar. Prof. Dr. İlber Ortaylı okuyucuyu karşılaştırmalı bir siyasal, toplumsal ve kültürel tarih gezisine çıkardığı bu eserinde, her zamanki akıcı üslubuyla ezberleri bozuyor, "tartışılmaz doğrular" olarak görülen pek çok konuda tabuları yıkıyor, hepimizi, yani Avrupa ve Biz'i abartmadan, çarpıtmadan, gizlenmeden gerçeklerle yüzleşmeye çağırıyor.

Çağdaş oryantalizm ve bölge araştırmaları alanlarındaki yetkin çalışmalarıyla tanınan Albert Hourani'nin elinizdeki eseri, yazarın değişik zamanlarda verdiği ve çağdaş oryantalist geleneğin önde gelen simalarının felsefi kurgularından hareketle Avrupa-Orta Doğu ilişkilerini incelediği bir dizi konferansın metinlerinden oluşuyor. Hourani, İslam'ın Avrupa düşüncesi içerisinde nasıl ele alındığını sorunsallaştırmakta, bu çerçevede Orta Çağ Hristiyan doktrinlerinden Reform dönemi düşünürlerine, Aydınlanma filozoflarından on dokuzuncu yüzyılın tarih felsefecilerine kadar, İslam'ın Batılı zihinsel oluşum içerisindeki anlamlandırılma biçimlerini/süreçlerini değerlendirmeye tabi tutmaktadır. Hourani, bu çerçevede, İslam'a yönelik Batılı incelemeleri genel olarak gözden geçirmekte, on dokuzuncu ilişkiyi ele almakta, Gibb, Toynbee, Voiney, Blunt gibi önde gelen oryantalistlerin bir yandan entelektüel biyografilerini sunarken bir diğer yandan da soruna yaklaşım tarzlarını irdelemektedir. Yazar ayrıca, Orta Doğu tarih yazımının mevcut durumu üzerinde de durmakta ve ilgili yazını eleştirel bir gözle yeniden okumaktadır. Avrupa ve Orta Doğu, kendi dışındaki kültür havzalarına, toplumsal örgütlenmelere, dinsel düşünce ve yaşam kodlarına ilişkin bilgi oluşturma arzusundaki Avrupalı düşünce yapısının modern dönemle birlikte kurumsallaştırdığı bir bilgi biriktirme sürecinin ürünü olan oryantalizme ve daha genel olarak toplumlararası ilişkilerin doğasına dair önümüze yeni ufuklar açacak bir çalışma...

Jack Goody, bu kitabında, Antik çağdan günümüze, Avrupa'da ailenin; aile üzerindeki sosyal, politik ve ekonomik etkilerin; Hıristiyanlığın, feodalizmin, Rönesans ve Reform hareketlerinin ve en önemlisi de Endüstri Devrimi'nin gelişiyle birlikte aile yapılarının geçirdiği değişimlerin tarihini anlatıyor. Goody, Avrupa coğrafyasının farklı bölgelerinde ve uluslarında, farklı dönemlerde ortaya çıkan aile yapılarını hem kendi içlerinde hem de Asya ve Afrika'daki aile yapılarıyla karşılaştırarak günümüz Avrupa ailesinin ve dolayısıyla çağdaş Avrupa toplumunun ayırt edici özelliklerini analiz ediyor. Ayrıca, çağdaş aile yaşamının teorisi ve pratiği üzerine odaklanan bölümlerde, Goody geleneksel aile yapılarının parçalandığı iddialarını irdeliyor ve çağdaş Avrupa toplumundaki değişimlerin anlamı, içeriği ve yönü üzerine sıra dışı olduğu kadar kışkırtıcı da açılımlar getiriyor.