En Son Eklenenler

Türk matematik tarihinin en önemli simalarından biri olan Cahit Arf ve tarih öğretmeni eşi Halide Arf ile cebir ve sayılar teorisi alanlarında şöhreti dünyaya yayılmış olan Alman matematikçi Helmut Hasse’nin biyografilerini ve Arf çiftinin Hasse ile mektuplaşmalarını konu edinen bu çalışma, ilim dünyasına katkıda bulunmuş ve sayısız öğrenci yetiştirmiş üç kişi arasındaki meslekî ve kültürel bilgi paylaşımını ortaya koymaktadır. Cahit Arf, Selânik Posta Telgraf İdaresi memuru ve İttihat ve Terakki Cemiyeti Selânik Şubesi üyelerinden Yusuf Bey’in oğlu olup, 11 Ekim 1910 tarihinde o dönemler bir Osmanlı şehri olan Selânik’te’ki Islahhane mahallesinde dünyaya gelmiştir. Ailesi, Osmanlı Devleti’nin Balkanlara yayıldığı dönemde Konya bölgesinden getirilen Türk boylarındandır. 1912’de Balkanlarda başlayan savaş sebebiyle tüm aile İstanbul’a göç etmiştir. Kandilli Kız Lisesi’nden emekli olan tarih öğretmeni Halide Arf ise Millî Mücadele Dönemi’nde şehit edilen Eşme Kaymakamı Ahmet Şevki Bey’in kızıdır. Farklı millet ve kültürlere mensup Hasse ile Arf çiftinin, bu üç güzide ilim insanının otuz altı yıl süren mektuplaşmaları kimi zaman basit bir hatır sormaktan ibaretken kimi zaman da ciddi konuların tartışıldığı bir platforma dönüşmüştür. Mektuplarda akademi camiasındaki faaliyet ve gözlemlerin yanı sıra, yıllar boyu tarih, edebiyat, sanat ve muhtelif sosyal konularda Almanca, Fransızca, İngilizce ve Türkçe olarak hayli ilgi çekici bilgiler paylaşılmıştır. Özellikle Halide Arf’ın bir tarih öğretmeni olarak Türk tarihi ve kültürünü tanıtmaya başlamasıyla Hasse cephesinde ilginç bir değişiklik görülmektedir. Hasse gibi alanında dünyaca tanınmış bir Alman matematikçinin Türk kültürünü tanıması ile Türkçe öğrenip mektuplarını Türkçe kaleme almaya başlaması, ilerleyen yıllarda Türkiye’de misafir profesör olarak bulunması ve vefatından önce son bir kez daha Türkiye’yi görmek istemesi gibi detaylar mühimdir.

Hiç şüphesiz, büyük usta Nâzım Hikmet adaletsizliğe karşı hakkaniyetli bir yaşamı savunarak, insanlığın özgürlük arayışının en gür sesi olmuştur. Kitapları yasaklansa da, ömrü memleket hasretiyle geçse de, yılmak nedir bilmedi. Hakça, kardeşçe, insanca bir yaşamı savunmaktan hiç vazgeçmedi. Şiirleriyle, sözleriyle, oyunlarıyla, Nâzım Hikmet yeryüzündeki bütün haksızlıklara karşı adaletin ete kemiğe bürünen hali oldu. İnandı, mücadele etti, başardı. Bize dünyadaki en değerli şeyi miras bıraktı: Barışı. Bize bıraktığı mirasa sahip çıkarak, Nâzım Hikmet’in ölümsüz eserlerinden biri olan Yolcu’yu İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatrolarımızın 2024-2025 sezonunda sergiliyoruz. Nâzım Hikmet bugün, bizatihi kendisi bir sanat eseri olarak aramızda yaşamaya devam ediyor.

“Altı Saat On Beş Dakikada Felsefe Dersleri” Leh edebiyatının aykırı ismi Witold Gombrowicz’in felsefeye karşı duyduğu traji-komik aşkın bir eseri. “Ferdydurke”, “Trans-Atlantik” ve “Pornografi” gibi unutulmaz kitapların yazarı Gomb­rowicz, Kant’tan Hegel’e, Schopenhauer’dan Kierkegaard’a, Sartre’dan Heidegger ve Marx’a, varoluşçuluktan Marksizme varıncaya dek felsefe tarihine ilişkin deği­nilerde bulunuyor ve bu düşünce sistemlerinin ana hatlarını, kaçış çizgilerini be­lirliyor. “Ekim 1966’da, Günlük’ün sağlığında yayımlanmış son sayfalarından birinde, Gombrowicz çok alaycı ve acı bir ifadeyle, Yapısalcılıkla ilgili dersini hazırlarken ölüm araya girmese, büyük olasılıkla Felsefe Dersleri’nin sonunu oluşturacak sözleri dile getirir: ‘Bütün Batı episteme’sine hâkim olan, zamanımızın en temel sorununu formüle etmem gerek […] akıllandıkça aptallaşmak.’” Francesco M. Cataluccio

“Dönem tanıkları genç Hitler’e dair son derece zıt iki imge ortaya koyuyor: Bir yanda öğretmenlerine ölesiye meydan okuyan, gençlik çetelerinde liderlik rolünü üstlenen ve her türlü haylazlığı göze alan baskın, otoriter bir genç adam; diğer yanda büyük sanatçı ve sahne tasarımcısı Alfred Roller’in yanına gitmeye dahi cesaret edemeyen, hayran olduğu genç kıza yaklaşmaya çekinen ve aslında Kubizek dışında hiç arkadaşı olmayan, son derece utangaç bir delikanlı.” Peki ya tarihin en karanlık dönemine damgasını vurmuş bu adam aslında kimdi? Nasıl bir ailesi vardı? Nerede doğmuştu? Kimlerle dostluk kurmuştu? Hangi akımların etkisinde kalmış, kafasındaki bu diktatörlük imajı ne vakit hakikate dönüşmüştü? Yıllardır tozlu bir tavan arasında saklanan 31 mektup, tarihçi Roman Sandgruber tarafından gün yüzüne çıkarıldığında Hitler’in üzerindeki etkisi yadsınamaz olan baba Alois Hitler’in kişiliğinin yeni ve müphem bir yanını da gözler önüne sermiş oldu. Titiz bir çalışmanın ürünü olan bu kitabın amacıysa bir zamanlar sadece efsaneler, uydurma hikâyeler ve varsayımlarla çevrili Hitler ailesinin günlük yaşamına ışık tutarak belki de tarihin cevaplanması en zor sorulardan birine yanıt bulmak. Zira onlarca yıldır dile getirilen ve koskoca bir tarihi etkisi altına alan bu sorunun cevabı hâlâ meçhul: Yukarı Avusturya’nın taşrasından gelen ve nispeten başarısız, yalnız bir çocuk nasıl oldu da böylesine zalim bir diktatöre dönüştü?