Eserlere Göre Listeleme

Başkasının Yüzü, yönetici olarak çalıştığı enstitüdeki laboratuvarda bir kaza sonucu yüzünde tedavi edilemeyen yaralar oluşan ve bu yüzden sargılarla yaşamaya başlayan başkarakterin karısına yazdığı notlardan oluşuyor. Yüzündeki yaralar nedeniyle karısının ondan uzaklaştığını ve toplumun kendisini dışladığını düşünen adam çözümü bir maske yapmakta buluyor. Uzun araştırmalar ve hesaplamalar sonucunda gerçek olup olmadığı dokunulmadığı sürece anlaşılamayacak nitelikte bir maske yapıyor. Yazdığı notlarda maske yapma sürecinde yaşadıklarına ve düşündüklerine yer veriyor. Buradaki en önemli nokta, başkarakterin maskeyi taktıktan sonra karakterindeki değişimler diyebiliriz. Kişilik bölünmesi yaşayan başkarakter kendi karakteri ile maskenin karakteri arasında savrulmalar yaşıyor ve otokontrolünü kaybetmeye başlıyor. Bu şekilde toplumsal normları zorlayabileceğini hatta kanunları delebileceğini düşünüyor. Maske başkarakterin bilinçaltını harekete geçirerek gerçek kişiliğinin normal bulmadığı şeyleri yapma arzusunu açığa çıkarıyor. Romandaki hikâye kendi seyrinde akarken Kobo Abe’nin farkı kendini gösteriyor. Eserlerinde eleştirel bir alt metin bulunan Kobo Abe bu kitapta ‘yüzün felsefesi’ni yapıyor desek abartmış olmayız. Adeta yüzün haritasını çıkaran yazar insanın eğilimleri ve yüz şekli-karakter ilişkisi üzerinde duruyor. Modern insanın yüz algısını zihnimize kazıyor. Farklı dönemlerde ve şartlarda farklı algılanabilen yüzün anlamından önemine kadar geniş bir alanda sorgulama yapıyor. İletişim ile yüz arasındaki ilişkinin boyutlarını irdeliyor. Maske takmak zorunda kalmayanların maskesinin kendi yüzleri olduğunu vurguluyor. Böyle hareket edenler yüzlü yüzsüzlerdir. İnsanların farklı olmak adına modanın da etkisiyle aynı şeylere meyletmesi gerçek kimliği maskelemektedir. Tüm insanların maske taktığı hayat insanların birbirini kandırdığı bir maskeli balodur. Başkarakter benzer mantığı makyaj ve dövme üzerinden de kuruyor fakat dövmenin dıştan bilindiğini, dolayısıyla kandırma potansiyelinin kısıtlı olduğunu belirtiyor. Makyaj ise tıpkı maske gibi bir şeyleri saklayan özelliğe sahiptir. Edebi açıdan oldukça doyurucu olan metin boyunca kişileştirme, analoji ve aforizma okuyucuya eşlik ediyor. Kitapta kısa diyaloglar bulunsa da genel itibariyle başkarakterin içsel devinimlerinden oluşan monologlarla ilerliyor. Bu durum romana psikolojik özellik katıyor. ‘Ben’ anlatıcı diyebileceğimiz bir tarzı seçen yazar birkaç yerde ‘sen’ anlatıma başvuruyor. Elbette eser boyunca Kobo Abe’nin kendine has kasvetli/duygusal üslubu okuyucuyu yalnız bırakmıyor. Tüm bu özellikler kitabı psikanalitik açıdan da değerlendirmeye açık kılıyor. Zaman ve mekân açısından belirli bir dönem ya da yerle kısıtlanamayacak olan metin modern anlayışın hüküm sürdüğü, var olmanın görünür olmaya indirgendiği günümüze dair çok fazla şey söylüyor. Kişilerarası iletişim ve toplumsal ilişkilerde insanın yüzünün arkasına saklanarak takındığı tavrı sorgulatıyor. Başkasının Yüzü’nü okurken insan bir yandan da kendisiyle yüzleşiyor.

Denver Nuggets’ın ele avuca sığmaz oyun kurucusu Mahmoud Abdul-Rauf, çocukluk günlerini anlattığı röportajında görünmez bir adamdan bahseder: - Antrenman yaparken hissettiğim bir ritim vardı, bir de Görünmez Adam! Nereye gitsem, ne yöne top sürsem, oradaydı! Şut atarken topu ondan son anda kaçırırdım. Onu alt edebilmek için deli gibi antrenman yapardım. Yine de ne kadar çalışırsam çalışayım, Görünmez Adam daima bir adım önümde olurdu. Gün boyunca tek başıma şut çalışırken, aslında hep Görünmez Adam’a karşı bire bir oynar, onu alt etmeye çabalardım. Çocukluğun büyülü dünyasında, algımız henüz kirlenmemişken, Görünmez Adam’a karşı savaştığımızı iddia ediyorsak, bunun nedeni, Görünmez Adam’ın gerçekten de var olmasıdır. Anamız, babamız, öğretmenlerimiz, aile doktorumuz ve televizyondaki gözlüklü uzmanlar bizi, bunun bir hayal ürünü olduğuna inandırmaya çalışırlar. Zamanla bu koronun sesi öylesine yükselir ki, biz de çareyi, Görünmez Adam’ın artık orada olmadığını söylemekte buluruz. Böylece ilk günahımızı işler ve yetişkinlerin can sıkıcı korosuna biz de katılırız.

Radyo Tiyatrosu

Angela Davis, Calais’de genç bir mülteciyle tanıştığında siyahilerin, kadınların ve bütün ezilenlerin özgürleşme hareketinin ikonlarından biriydi. Bu genç adam hakkında hiçbir şey bilmiyordu, ama tıpkı birçoklarına uzattığı yardım eli gibi ona da mektuplarla kendi hayatını anlatarak yardım edecekti: Irkçı şiddete maruz kaldığı çocukluğunu, bütün dışlanmışlara adadığı aktivist yaşamını, peşine düşülmesini, işlemediği bir cinayetle suçlanmasını, hapishanede yaşadığı aşağılanmayı, duruşmasını ve isyanların lideri olarak kutsanınca oluşan uluslararası infiali…