Eserlere Göre Listeleme

Haldun Taner'den kültürümüzün unutulmaz kişileri üstüne unutulmaz yazılar. Portre edebiyatımızda bir doruk kitap. Haldun Taner'in bu en sevilen ve belki de en çok okunan düzyazı kitabı büyük bir özenle hazırlandı. Yazılarda bahsi geçen kişilerin adları öne çıkarıldı, daha da önemlisi kişi adları dizini yapıldı. Sadece bu dizine göz atıldığında bile Haldun Taner'in nasıl geniş bir kültür evreninde kalem oynattığı ve konu zenginlikleri anlaşılıyor. Kimler, neler var bu kitapta? Sakallı Celal (Yalınız) - Abdülhak Şinasi Hisar - Mükrimin Halil Yinanç - Ahmet Hamdi Tanpınar - Lâtife Uşaklıgil - Asaf Hâlet Çelebi - Celal Sılay - Cemal Sahir - Aliye Berger - Refik Halid Karay - Ahmet Selahattin - Ahmet Kutsi Tecer - Halide Edib Adıvar - Haşim İşcan - İsmail Dümbüllü - Selçuk Kaskan - Seha L. Meray - Muammer Karaca - Orhan Kemal - Kemal Tahir - Ulvi Uraz - Sıddık Sami Onar - Sait Faik Abasıyanık - Sabri Esat Siyavuşgil - Suat Yakup Baydur - Muhsin Ertuğrul - Vâlâ Nurettin Vâ-Nû - İsmail Galip Arcan - Naci Sadullah Daniş - Abdi İpekçi - Ismayıl Hakkı Baltacıoğlu - Yakup Kadri Karaosmanoğlu - Rauf Ulukut - Esat Mahmut Karakurt - Arif Müfid Mansel - S/S Ankara Vapuru - Akbaba Dergisi - Çiçek Pasajı -Tevfik Sağlam ve arkadaşları - Burhan Felek - Behçet Necatigil - Eşref Şefik Atabey - Azra Erhat, Faruk Güvenç - Bedrettin Tuncel - Orhan Eyüboğlu - Orhan Tahsin - Özdemir Asaf - Suavi Süalp - Enver Ziya Karal - Samet Ağaoğlu - Ahmet Rasim Doğan Hızlan: "Bu portreler yalnız ölen kişileri yeniden hatırlatmakla kalmıyor, onlarla birlikte çöken incelikler toplumunun ve uygarlığın çatırdadığını duyuruyor: 'Hoyratlığı ve zevksizliği şiar edinen sözümona halkçılık'ın sürüklediği kültür yozlaşmalarının tehlikesini de söylüyor. İstanbul'un nereden nereye gelişinin de tarihçesi bu anılar. Edebiyatımızın az kullanılır türünün, az bulunur ustalıktaki ürünleri." Konur Ertop: "Haldun Taner'in öykülerinde, oyunlarında gülmeceden, taşlamadan zekice yararlanan yazar kişiliği, bu sevgi dolu portrelerde anlattığı kişilerin açmazlarını, çelişkilerini, çocuk kalmış, çevreyle ve gerçeklerle uyuşamamış yönlerini de bıyık altından gülerek sergilemekte, eleştirmektedir. Bu kişilerin bıraktığı anılarda derin bir insan sevgisinin, sıcak dostlukların izleri vardır. Bu anılar kitabı, okur için öğreten, düşündüren bir kılavuz da olacaktır." (Tanıtım Bülteninden)

Bu kitapta, artık aramızda olmayan, yakın geçmişin renkli kişilerinin portreleri çizilmeye çalışılmıştır ve onlar özellikle kendi değer yargıları, kendi koşullandırılmaları, hatta bazıları kendi sevimli tutarsızlıkları içinde, kendi yaşam kazalarını dokurken, şurasından burasından bazı gözlemlerle yansıtılmıştır.

Tek tek sanatçılar ve yapıtları üzerinde ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler, ansiklopedik bilgiden elden geldiği kadar kaçınılmaya çalışılan bu kitapta aradıklarını bulamayacaklardır. Buna karşılık bilgi toplamakla yetinmeyip, sanat yapıtını «anlamak» isteyenlerin bu yolda bazı ipuçları bulabileceklerini umuyoruz. Günümüzde sanat yapıtlarını, bunların yığınağı haline getirilen müzelerde görmeğe alışmış bulunuyoruz. Oysa bunlar müzelerde sergilenmek üzere yapılmamışlardı. Sanat dünyasına girmek istiyorsak, sanat yapıtlarını «müzelik eşya» olarak değil, kendine özgü bir hayatı olan ve hayatımıza karışan «somut» varlıklar olarak görmeye ve bu açıdan onları anlamaya çalışmalıyız. Sanatçı nasıl bir ortam içinde kendini buluyor, hangi gelenekler bu ortamı hazırlamış, hangi olanaklarla karşılaşıyor? Sanatçının karşılaştığı durum ve bu durum karşısındaki davranışı nedir? Sanatçının davranışı yapıtlarında belirir. Bu yapıtlar nasıl bir davranışı yansıtıyorlar? Sanatçı donmuş bir geleneğe mi saplanıp kalmış, bulduğuyla mı yetiniyor, bulduğunu geliştiriyor mu, yoksa varlığındaki tüm olanakları kullanıp içinde bulunduğu ortamı değiştiriyor ve yeni bir çığır mı açıyor? Bu kitapta bu ve benzeri soruları göz önünde tutarak, sanat tarihinin dününü bugüne ve yarına bağlayan bir oluşum süreci içinde görüp göstermeye ve olup-bitenleri de bu oluşum süreci içinde gerçekleşen olanaklar olarak anlayıp değerlendirmeye çalıştık.

Aşk politiktir. Çünkü bir insanı bekleyen bir insan, bu dünyadan umudunu kesmemiştir. Bir insanı beklemek, sosyalizmden hatta anarşizmden bile ütopiktir. İki âşığın buluşması, tüm ütopyaların ümididir.” Âşıkların bir günü on yıla bedeldir, düşüncesinden yola çıkan roman, 1932 Ekim ayının on gününde geçiyor. Zamanın akrep ve yelkovanı âşıklar olunca, bu on günde okur yüzyıllık bir gezintiye çıkıyor. Şehir, kültürü ve diliyle, sokağı ve siyasetiyle, sanatı ve mimarisiyle akıl almaz bir hızda değişirken, âşıkları dünyadan soyutlayan aşksa büyük bir inat, tutku ve acıyla değişmemekte direniyor. Aşkın değişmezliği, İstanbul’un yüzyıllık değişimini gölgede bırakıyor. Aşkın tarihinin tıpkı ülkenin tarihi gibi zaman denen kısır döngü içinde kendini tekrar edişini anlatırken yazar Can Gürses, önceki romanlarında da kendine mesele ettiği Türkçenin yüzyıl içindeki evrimini de ustalıkla “dil”e getiriyor. Aşkın gerçeküstülüğü, ülkenin gerçekleriyle bir arada okununca ortaya hayata dönüşmüş edebiyat çıkıyor. (Tanıtım Bülteninden)