En Çok Görüntülenen Kitaplar

“Beni öldürmezseniz şayet, siz bir katilsiniz” diye sayıklıyordu ölmeden önce Kafka, tıp öğrencisi arkadaşı Robert Klopstock’tan bir doz daha morfin isterken. Başucunda Dora Diamant da bulunuyordu. Bu sırada kız kardeşi Ottla Kafka Prag’da iyi haberler beklemekteydi. Yazarın ölümünden sonra Robert Avrupa’yı terk edip New York’a yerleşir ve tüberküloz mütehassısı seçkin bir cerrah olur; Kafka’nın bazı yapıtlarını borçlu olduğumuz Dora, Nazilerin yaptığı soykırımdan ve sonrasında Stalin zulmünden kaçıp İngiltere’ye sığınır; Ottla ise Theresienstadt toplama kampında kardeşi Franz’ın altmışıncı yaş gününü kutladıktan sonra bir grup Yahudi çocukla birlikte gaz odalarında can verir. Doktor ve yazar Laurent Seksik Franz Kafka Ölmek İstemiyor’da Kafka’nın hayatındaki bu üç önemli insanın birbirleriyle kesişen hayatlarını Kafka’nın son yıllarının, ayrıca günlüklerinin ve mektuplaşmalarının da izini sürerek anlatıyor. Franz Kafka Ölmek İstemiyor her satırından yalnızlık ve Kafkaesk duyguların damladığı bir roman.

Kadınların özgürleşmesi, Fransız Devrimi’nin ardından iki farklı yol izledi: İlki medeni kanuna, yurttaşlık haklarına, eğitime, çalışma hayatına, bireysel sorumluluğa ve toplumsal özerkliğe dair yeniliklere kapı aralarken, ikincisi yaratmaya, düşünmeye ve yazmaya dair entelektüel-sanatsal alanları erkeklerle paylaşma özgürlüğünün yolunu açtı. Geneviève Fraisse etkileyici çalışması Tarihin Devamı’nda işte bu ikinci yolun izinden giderek kadınların var olma mücadelesine değiniyor. Cinsel kimlik veya toplumsal görünürlükle sınırlı kalmadan, yaratımı önceleyerek yapıyor bunu. Ve yüksek sesle haykırıyor: “Eşitlik aynı zamanda yeni estetik ve entelektüel biçimler bulma özgürlüğüdür.”

Ölüm ve ölmek artık insan deneyiminin sınırları dışına itilemediğinde veya bilinç tarafından reddedilemediğinde ne olur? Ölüm çok yakına geldiğinde, dahası soluduğun havaya karışma ihtimali doğduğunda kişi ölümle hatta “ölümü nasıl yaşar”? Veba, yaşayan en önemli feministlerden ve kültür yorumcularından biri olan Jacqueline Rose’un, günümüz dünyasını daha iyi kavramak için Albert Camus, Sigmund Freud ve Simone Weil’in yapıtlarına başvurduğu denemelerden oluşuyor. Ölüme yönelik radikal bir saygının daha eşit bir servet paylaşımıyla birlikte düşünülebileceğini öne süren Rose, bu tezinden yola çıkarak Covid-19 pandemisi yahut Ukrayna’nın işgali gibi yakın dönemde meydana gelen felaketlerin yarattığı ruh durumlarını mercek altına alıyor. Özellikle Batı’da, ölümü hayat düzenimizi ihlal eden, uzak tutulacak bir işgalci olarak düşünmenin başarısızlığa mahkûm savunmacı bir tavır olduğunu vurgulayarak “ölümü yaşamak”ta ısrar ediyor. Filozof Simone Weil’in düşüncesini ele aldığı, kitapta kilit rol oynayan denemesinde ancak insan olmanın sınırlarını kabul ettiğimiz takdirde azgınca iktidar hırsından ve beraberinde getirdiği yanılsamalardan arınabileceğinizi ileri sürüyor. Ölüm, savaş ve Simone Weil üzerine bu değerli denemeler, kitabın son sayfası çevrildikten çok sonra da yaşam gücü vermeye devam ediyor. Deborah Levy, Guardian Edebiyatçı ve psikanalitik düşünür olarak Rose, en acil sosyopolitik sorunlarımızı şekillendiren yer altı korkularımız, düşlemlerimiz ve de anlatılarımız üzerinde dikkatle durmamız konusunda uzun zamandır diretiyor. Merve Emre, The Nation Kendi kuşağının eleştirmenleri arasında Jacqueline Rose’un benzeri yok. Edebi iç görüsündeki parlaklık, nesrindeki berraklık ve analizlerindeki incelik tam anlamıyla nefes kesici. Edward Said

Ses her zaman bir kökene işaret eder. Bu söyleşi dizisi boyunca, onun güçlü sesini duyabildik; uzak bir bilinmezden geliyormuş gibi görünen ama yine de çok belirgin, berrak bir ses. Bazen hüzünlü ama asla hayal kırıklığına uğramamış, yetmiş sekiz yaşında zamanın tükenmekte olduğunu, hayatın akıp gittiğini bilen ve yine de pes etmeyen bir adamın sesi. Bu söyleşilerin amacı, çağımızın kuşkusuz en etkili psikanaliz kuramcılarından olan André Green’in çalışmaları ile yaşamı arasında bir bağ kurmak ve yazarın psikanalitik sürecinin yanı sıra kuramsal sürecini de tarihsel gelişimi içinde anlamaktı. Söyleşiler, duygulanımın hakikati, öğretmen-öğrenci ilişkisi, kökenler ve kimlik meselesi, psikiyatri, uygulamalı psikanaliz ve sınırları, aşk, özgürlükçü felsefeler, Lacan’ın etkisi gibi pek çok kavram ve konuya yeni bir ışık tutuyor. Kitap aynı zamanda, benzerlerine artık pek az rastlanan iki entelektüelin psikanaliz odağını yitirmeden yaptıkları, resimden edebiyata, nörobilimden psikiyatriye uzanan, yer yer eğlenceli, zengin ve ufuk açıcı bir sohbet olarak da okunabilir.