Yazara Gore Listeleme

İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin kuruluşunun 100. yıldönümü olan 1989 yılı sonlarında, incelemekte olduğum İttihat ve Terakki Cemiyet ve Partisi'nin Kürtlerle ilgili yanını yayınlamak ve böylece bu yanı da tartışmalara iletmek istedim. "Ittihat-Terakki ve Kürtleı’in Stockholm'da yayınlanan 1. baskısı, 1989 yılı sonuna yetişmedi, iki ay gecikerek 1990 başlarında okuyuculara sunuldu. Ne var ki, bu konuyu kamuoyundaki tartışmalara taşımada başarılı olunamadı. Basından izlediğim kadarıyla, kimse, Kürtlerle Ittihat'çılarm ilişkilerini, Ittihat-Terakki'nin burjuva düşüncelerinin Kürtlerdeki etkilerini irdelemedi. Bunu, konunun özelliğine bağladım, ayrıca, bu konudaki kaynaklar da kısıtlıdır, bu da etken olabilir diye düşündüm. Bu arada Ittihat'çılara ilişkin anılar ve yeni yayınlar kütüphanelerimizi zenginleştirdi. Bu kez, Koral ve Fırat Yayınevleri birlikte, ikinci basımı Türkiye'de gerçekleştirdiler. Ittihat-Terakki ve Kürtler incelemesi sessiz bir şekilde ve kısa bir sürede okuyuculara kavuştu. Birçok yazar ve araştırmacı da, incelemeye, kaynakları arasında yer verdiler. Aradan geçen ikibuçuk yıl içinde, konuya daha derinliğine bakma olanağını buldum, yeni belge ve kaynaklarla kitabı yeniden gözden geçirdim. Birçok konunun açılması gerektiğini sezdim. Eski baskılarda oldukça kısa tutulan konuları yeni bilgilerle genişlettim. Böylece kitap, iki misli bir genişliğe kavuştu. Günümüzde Ittihat'çı, Hürriyet ve Itilaf'çı, Ittihad-ı Muhammedi'ci ve Kürdistan Teâli’ci mirasa sahip partiler yeni biçim ve koşullarda politik örgütlülük içindedirler. Doğal olarak, mirasını aldıkları bu örgütlerden değişik bir anlayışta ve değişik koşullarda olmalarına karşın, miras aldıkları birçok özellikleri de sürdürüyorlar. Bu nedenle, günümüz politik yaşamı, Ittihat-Terakki döneminin iyi algılanması gerektiğini zorunlu kılıyor. Bu anlayış beni üçüncü baskıyı yeniden gözden geçirme, genişletme ve zenginleştirmeye götürdü. Ne ölçüde başarılı olduğumu birlikte göreceğiz. Mayıs 1992, Stockholm.

Kurtuluş Savaşı’nın en sıcak dönemlerinde, Samsun limanından Ankara’ya doğru bir diplomatik heyet yolculuk yapmaktadır. İşgalci Avrupa devletleriyle savaş halindeki Ankara Hükümeti’ni resmen ilk tanıyan ve ilk uluslararası antlaşmayı imzalayan Sovyet Rusya’nın elçilik heyeti… Heyetin başındaki Semyon Ivanoviç Aralov’un Türk milli mücadelesine henüz tanık olmadan duyduğu hayranlık, Ankara’da iyice artacaktı.

“Başka zaman olsa, iyi kötü sıradan bir zaman olsa, daima telefonlarına bakan insanlar olur, sabah, öğlen, gece, kaldırımın orta yerinde, yanlarından seğirten herkese kayıtsız, ellerindeki cihazın içine düşmüş, o cihaz tarafından büyülenmiş ve yutulmuş insanlar ya da üstüne yürüyen, sonra bir anda dümen kıranlar, ama onca dijital müptela şimdi yapamıyor bunu, telefonlar kapalı, her şey çökmüş çökmüş çökmüş.” Amerikan edebiyatının en büyük yazarlarından Don DeLillo’dan ahir zamanlara dair yeni bir anlatı: Sessizlik. DeLillo, pandemiden hemen önce yazdığı bu kısa ve sarsıcı metinde ekranların aniden karardığı bir dünya kurguluyor ve insanlık durumuna dair son hakikatleri kendine özgü mesafeli ironisiyle ortaya koyuyor. En sadık ilişkilerini telefonlarıyla kuran, veri akışlarına bel bağlamış ve değil ekran ışığından yoksun bir hayatı, bir saati bile hayal edemeyecek bir toplumun fertleri, Sessizlik’in analog kıyametinde kanatları olmayan kuşlar gibi savruluyor, kendi varlıklarını anlamaya, anlamlandırmaya çalışıyor. Bir kopuşun hikâyesi bu anlatılan, ileri teknolojiden taşlarla sopalar çağına geri dönüş; DeLillo, en basit mizansenlerde bile tüyler ürperten ayrıntılar yakalamayı, aynayı okura tutmayı başarıyor. “İnsanı ürkütecek denli isabetli.” – Observer